Meer duidelijkheid over handelingskader PFAS

Lange tijd was er onduidelijkheid over het omgaan met PFAS in partijkeuringen grond en waterbodemonderzoek. In juli 2019 is daar helderheid in gekomen. Het betekent dat een PFAS-analyse altijd wordt opgenomen in bovenstaande onderzoeken. 

Met een brief van staatssecretaris Stientje van Veldhoven (I&W) aan de Tweede Kamer is op 8 juli 2019 het Tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie in werking getreden. Het Tijdelijk handelingskader moet de komende tijd voldoende duidelijkheid geven, zodat grond- en baggerwerkzaamheden weer op gang komen. Een definitief handelingskader wordt volgend jaar verwacht.

Eigenschappen en gebruik van PFAS

Het handelingskader is gericht op het aantreffen van de stoffen perfluoroctaanzuur (PFOA), perfluoroctaansulfonaat (PFOS) en HFPO-DA (GenX) in (water)bodem. Deze stoffen behoren tot de poly- en perfluoralkylstoffen, kortweg PFAS genoemd. Deze stoffen worden al decennialang toegepast vanwege goede oppervlakte-actieve eigenschappen. Neem de stof PFOS, die is zowel water- als vetafstotend en werd eind jaren ’50 al gebruikt als vlekkenverwijderaar bij textiel, meubels en tapijt. Alle PFAS-stoffen zijn echter slecht afbreekbaar in het milieu en zeer vluchtig (en daardoor makkelijk verspreidbaar). Ook zijn ze vaak toxisch.

Toepassingskader grond en baggerspecie boven grondwaterstand

Op basis van risicogrenswaarden van het RIVM zijn nu de (voorlopige) normen voor het toepassen van grond en baggerspecie op de landbodem opgesteld. Dit betreft de landbodem boven de grondwaterstand en zijn van kracht op de verschillende bodemfunctieklassen (landbouw/natuur, wonen of industrie). Deze normen gelden ook voor verspreiden van baggerspecie op aanliggende percelen. Van de ontvangende bodem hoeven, in het geval van verspreiden van baggerspecie, in de regel de PFAS-gehalten niet te worden bepaald. Voor toepassen van grond hoeft de toets voor de ontvangende bodem, ten aanzien van PFAS in het algemeen, alleen bij de bodemfunctieklasse landbouw/natuur te worden toegepast.

Detectiegrens milieulaboratorium leidend bij (grond)water

Voor toepassen van grond of baggerspecie onder grondwaterniveau, in grondwaterbeschermingsgebieden of in oppervlaktewater geldt vooralsnog de bepalingsgrens van het milieulaboratorium. Er moet nog meer duidelijk worden over mobiliteit, uitloging, bioaccumulatie en het gedrag van PFAS-stoffen in grondwater, voordat hiervoor normen kunnen worden opgesteld.

Handelingskader nog niet definitief

De toepassingsnormen zijn nog niet definitief omdat er nog onderzoeken gaande zijn. Dit Tijdelijk handelingskader maakt het mogelijk dat grondstromen in het land weer op gang komen. Tevens kan het onderhoud van watergangen, door het op de kant zetten van baggerspecie, ook weer worden uitgevoerd.
Meer informatie over het Tijdelijk handelingskader kunt u vinden op de themapagina van Bodem+.